"Ziemniaki na szóstej, surówka na dziesiątej". Jak pomagać, żeby nie zaszkodzić? [PORADNIK W PIGUŁCE]

Osoby niewidome, słabowidzące:

• Gdy spotkasz osobę niewidomą, zapytaj, czy potrzebuje pomocy. W żadnym wypadku nie ciągnij jej za rękę lub ubranie.
• Jeśli zostaniesz poproszony o pomoc, należy podać osobie niewidomej ramię i iść pół kroku przed nią.
• Gdy stawiasz przed taką osobą jedzenie lub picie, poinformuj ją, albo pokaż jej, gdzie ono się znajduje. Można użyć metody zegarowej: "ziemniaki na szóstej, surówka na dziesiątej, a sok na drugiej".
• Pamiętaj, że osoba niewidoma dobrze słyszy, nie musisz mówić głośno i wyraźnie. Chyba że o to poprosi.
• Stojąc na przystanku, poinformuj osobę niewidomą o numerze nadjeżdżającego pojazdu. Jeśli autobus lub tramwaj zjeżdża do zajezdni, lub gdy trasa jest zmieniona, również przekaż tę informację.
• Zdarza się, że współpasażer w komunikacji miejskiej z góry zakłada, że wie, gdzie osoba niewidoma ma wysiąść (np. w pobliżu Związku Niewidomych, kościoła, ośrodka zdrowia). Zwroty takie: "niech tu Pan wysiądzie" mogą być kłopotliwe i niestosowne.
• Rozmawiaj swobodnie, ale nie bądź natarczywy. Pamiętaj, że są sprawy, o których osoba niewidoma nie ma ochoty rozmawiać: dla wielu osób bardzo trudne będzie pytanie "od kiedy pan/pani nie widzi?", albo "to tak od urodzenia"?

• Nie zgadzaj się na zły dotyk osoby niewidomej: zdarza się, że osoby niewidome celowo chcą dotykać inne osoby, przekraczając ich granice.
• Nie lituj się i nie współczuj. Osoby niewidome mają takie same prawa i obowiązki.

Osoby głuche, niedosłyszące:

•  Niewskazane jest używanie w stosunku do takich osób określeń "głuchoniemy" lub "głuchoniemota" - są to określenia uważane za obraźliwe w środowisku osób głuchych.
• Gdy zorientujemy się, że ktoś nie słyszy, nie należy "uciekać". Warto podjąć próbę dialogu, skorzystać z gestów lub wykorzystać kartkę i długopis. Nie traktujmy takich osób jako członków grupy, z którą żadnym sposobem nie da się komunikować.
• Podczas próby rozmowy z taką osobą podnoszenie siły głosu nie jest rozwiązaniem, nie należy tego robić, niepotrzebnie zwraca to uwagę otoczenia i nie ma żadnego wpływu na poprawienie jakości komunikacji.
• Podczas rozmowy z osobą głuchą staramy się utrzymywać z nią kontakt wzrokowy, nawet jeśli komunikujemy się za pomocą tłumacza.
• Ważne, żeby w trakcie komunikacji nie zasłaniać ust oraz poprawnie budować zdania - niektóre osoby głuche potrafią czytać z ruchu warg.
• Niewskazane jest też okazywanie nadmiernego współczucia słowami typu: "Tak bardzo Ci współczuję, że jesteś Głuchy", "Jaka szkoda, że nie słyszysz".

Osoba z niepełnosprawnością ruchową:

• Unikaj dotykania wózka lub laski, nie mówiąc już o opieraniu. Dla niektórych osób z niepełnosprawnościami to część ich osobistej przestrzeni.
• Nie używaj sformułowania "przykuty do wózka". Lepiej stosować np. "korzystający z wózka".
• W trakcie rozmowy z osobą korzystającą z wózka usiądź w taki sposób, by znajdować się na jej poziomie. Jeśli nie możesz skorzystać z krzesła lub fotela, stań w niewielkiej odległości, by taka osoba nie musiała nadwyrężać szyi, chcąc nawiązać wzrokowy kontakt.
• Nie pochylaj się nad osobą na wózku, jeśli chcesz np. uścisnąć dłoń osobie stojącej obok.  
• Przed tym, jak zaczniesz popychać wózek osoby, która ma problem z poruszaniem się, upewnij się w rozmowie z nią, jak masz to zrobić. Przez nieodpowiedni ruch taka osoba może wypaść z wózka.

Za pomoc w stworzeniu tekstu dziękujemy panu Rafałowi Kanarkowi z Polskiego Związku Niewidomych oraz działaczkom i działaczom Polskiego Związku Głuchych.

Korzystaliśmy również z publikacji "Praktyczny poradnik savoir-vivre wobec osób niepełnosprawnych" Judy Cohen, tłumaczonej na zlecenie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.